Trauma to nie tylko dramatyczne wydarzenia, o których mówi się w nagłówkach gazet.
To bardzo często także subtelne, często niewidoczne ślady po doświadczeniach, które nas przerosły, kiedy byliśmy zbyt bezbronni, by je unieść. Czasem nosimy je w sobie latami, nie zdając sobie z tego sprawy. Zrozumienie, czym jest trauma i jak wpływa na nasze życie, jest pierwszym krokiem do odzyskania wewnętrznej wolności, sprawczości i głębokiego kontaktu ze sobą.
Spis treści:
- To czym właściwie jest trauma?
- Jak trauma koduje się w naszym systemie nerwowym?
- Dlaczego nie zdajemy sobie sprawy z traumy?
- Jak trauma wpływa na nasze życie?
- Czy można wyleczyć traumę?
- Od traumy do wewnętrznej przemiany
To czym właściwie jest trauma?
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i licznych badań w psychotraumatologii, trauma to reakcja psychiczna i fizjologiczna na sytuację przekraczającą możliwości adaptacyjne jednostki. To może być zarówno jedno drastyczne wydarzenie (np. wypadek, napaść, nagła strata), jak i długotrwała ekspozycja na stres (np. przemoc w rodzinie, zaniedbanie emocjonalne w dzieciństwie, mobbing).
Trauma nie zależy tylko od samego wydarzenia, ale przede wszystkim od tego, jak organizm (indywidualna jednostka) – ciało, mózg i układ nerwowy – na nie zareagował. Dlatego dwie osoby w tej samej sytuacji mogą doświadczyć zupełnie różnych skutków i jedna będzie miała traumę, a druga nie.
„To nie wydarzenie jest traumą, ale to, co się dzieje w nas w jego następstwie”.
Gabor Maté, lekarz i badacz traumy
Jak trauma koduje się w naszym systemie nerwowym?
Z punktu widzenia psychotraumatologii trauma zapisuje się na poziomie układu nerwowego, mózgu i ciała – nie tylko w pamięci świadomej, ale przede wszystkim w podświadomości. Najważniejsze mechanizmy to:
- Przeciążenie układu limbicznego – część mózgu odpowiedzialna za emocje reaguje nadmiernie i „zamraża” wspomnienia, aby chronić psychikę.
- Dysregulacja autonomicznego układu nerwowego – ciało wchodzi w stan zamrożenia (freeze), a ten stan może utrzymywać się latami, nawet po zakończeniu zagrożenia.
- Rozłączenie (dysocjacja) – odcięcie od ciała, emocji lub wspomnień, co często jest mechanizmem przetrwania.
Trauma zostaje zakodowana jako stan somatyczny i emocjonalny, który może być reaktywowany nawet przez niewielkie bodźce przypominające zagrożenie np. zapach, dźwięk, ton głosu itd.
Dlaczego nie zdajemy sobie sprawy z traumy?
Wiele osób nie kojarzy swoich trudności z traumą, bo:
- Trauma często działa z poziomu podświadomości.
- Jako dzieci normalizujemy przemoc lub brak miłości, bo nie mamy porównania.
- Umysł tworzy mechanizmy obronne (racjonalizacja, wypieranie), które ukrywają ból.
Jak trauma wpływa na nasze życie?
Trauma działa jak filtr, przez który patrzymy na świat. Może wpływać na:
- Tożsamość – poczucie „coś ze mną jest nie tak”.
- Relacje – przyciąganie toksycznych partnerów, problemy z granicami.
- Decyzje zawodowe – sabotowanie sukcesu, unikanie widoczności.
- Finanse – nieświadome przekonania o braku, niezasługiwaniu.
- Ciało – chroniczne napięcie, bóle, brak energii.
Dopóki nie przepracujemy traumy, będziemy nieświadomie odtwarzać te same wzorce, mimo że ludzie i sytuacje wokół nas będą inne.
Czy można wyleczyć traumę?
Tak, mamy skuteczne metody 😊
Współczesna psychotraumatologia podkreśla, że leczenie traumy nie polega wyłącznie na analizie słownej. Kluczowe są metody, które regulują układ nerwowy i integrują ciało z psychiką.
Skuteczne podejścia to m.in.:
- PSYCH-K® – metoda pracy z podświadomością, umożliwiająca szybką i trwałą transformację ograniczających przekonań, które często powstają na skutek traumy.
- EFT (Emotional Freedom Techniques) – tzw. tapping, czyli technika opukiwania meridianów, która pomaga uwolnić nagromadzone emocje i zintegrować zapisane w ciele reakcje stresowe.
- Matrix Reimprinting – rozwinięcie EFT, które pozwala „odwiedzić” i przekształcić zapisane w podświadomości wspomnienia traumatyczne, dając im nowy kontekst emocjonalny i energetyczny.
- Somatic Experiencing (Peter Levine) – podejście skoncentrowane na rozładowywaniu napięcia z ciała i przywracaniu równowagi układowi nerwowemu.
- EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) – terapia wykorzystująca ruchy gałek ocznych do przetwarzania traumatycznych wspomnień.
- IFS (Internal Family Systems) – metoda pracy z wewnętrznymi częściami naszej osobowości, z których wiele może być „zamrożonych” przez traumę.
- TRE (Tension & Trauma Releasing Exercises) – techniki neurogenicznego drżenia ciała w celu uwolnienia napięć zapisanych w układzie nerwowym.
- Praca z oddechem, uważność, joga traumy i inne formy pracy z ciałem, które przywracają kontakt z własnym wnętrzem i poczucie bezpieczeństwa.
Od traumy do wewnętrznej przemiany
Trauma to nie wyrok. To informacja, że w naszym systemie coś zostało przerwane, niezamknięte, niedokończone. Ale to również zaproszenie, by odzyskać kontakt ze sobą.
Proces uzdrawiania nie polega na „naprawianiu siebie”, ale na odzyskiwaniu dostępu do części, które zostały zamrożone lub odcięte, by przetrwać. To droga do przywracania wewnętrznej spójności, spokoju i zaufania do życia.
Kiedy zaczynamy rozumieć, że nasza reakcja była naturalną odpowiedzią na nienaturalne warunki – znika wstyd. Pojawia się współczucie i przestrzeń na zmianę.
Zdjęcie: Vitaly Gariev on Unsplash
Zobacz także:
Od zagubienia do życia w zgodzie ze sobą – jak odkryć swoją życiową misję?
Samorozwój — dlaczego nie powinno się rezygnować z doskonalenia siebie